Nước chấm trong ẩm thực Việt “nhỏ mà có võ”

Trên bàn ăn của người Việt, thiếu gì thì thiếu chứ không thể thiếu nước chấm bởi nếu thiếu thì món ăn sẽ không tròn vị nữa.

Nước chấm quan trọng như thế nào trong văn hóa ẩm thực Việt?

Dù là trong bữa cơm gia đình hay trong những bữa tiệc linh đình sang trọng, những bát nước chấm không thể vắng mặt. Một mâm cơm trọn vẹn phải có đủ món mặn, món xào, món canh và một bát nước chấm ở giữa.

Bát nước chấm này tùy loại thức ăn mà có thể là nước mắm ớt, mắm tỏi, mắm é, mắm tôm, mắm gừng, nước tương, nước cá kho, chao ớt, muối tiêu chanh, kho quẹt...

Nước chấm dù chỉ là món đi kèm nhưng lại vô cùng quan trọng, quyết định chất lượng của các món ăn vốn là những món mặn, món rau. Một đĩa cá chiên không thể ngon nếu thiếu chén nước mắm ớt tỏi. Một đĩa lòng lợn phải luôn đi kèm bát mắm tôm đúng điệu.

Tôm hấp, ghẹ luộc thì phải có muối tiêu chanh để kích thích vị giác. Gà luộc bắt buộc phải có muối tiêu lá chanh. Vịt thì lại ăn kèm nước mắm gừng giã nhuyễn. Gỏi cuốn thì chấm nước tương đậu phộng kèm đồ chua... Bởi thế mới thấy nước chấm quan trọng như thế nào trong văn hóa ẩm thực của người Việt.

Món gì nước chấm đó!

Nước chấm cũng là một món ăn mà nếu bạn không biết cách chế biến hay kết hợp thì không thể “ngon cơm” được. Nước mắm pha ngọt hay mặn, ớt băm nhỏ hay nấu chín nghiền, tỏi hay nén, món này phải ăn với nước chấm kiểu này, món kia phải ăn loại nước chấm kia,...Không đúng, không hợp thì chắc chắn không ngon. Không thể chấm thịt vịt với tương ớt được cũng như không thể chấm thịt heo luộc với nước mắm chanh gừng được.

Bởi vậy, ngoài việc phải biết cách nấu món chính sao cho ngon: chọn nguyên liệu tươi, sạch, thời gian nấu chính xác để món không bị sống hoặc quá lửa, gia giảm gia vị đậm đà, vừa miệng thì người đầu bếp Việt còn phải nắm rõ những công thức pha chế nước chấm khác nhau.

Có đến hàng chục công thức làm nước chấm tùy từng món ăn. Đôi khi cũng cùng những nguyên liệu chính như nước mắm, tỏi, đường, giấm hoặc chanh, ớt nhưng mỗi món lại có cách gia giảm riêng, mỗi vùng miền lại mặn nhạt khác nhau.

Chẳng hạn, ăn với cá chiên theo kiểu miền Nam thì nước mắm tỏi ớt phải hơi ngọt, trong khi ăn bún chả Hà Nội thì nước mắm lại nhạt hơn kèm đồ chua.

Ốc xào ở miền Nam ăn với muối chanh hoặc nước chấm bơ, mỡ hành, đậu phộng trong khi ở miền Bắc lại có món ốc nóng ăn với bát nước chấm trứ danh gồm nước mắm, gừng, lá chanh, ớt - không thể tưởng tượng món ốc này mà thiếu nước chấm thì còn ai muốn ăn không.

Tóm lại, trên bàn ăn của người Việt, món nước chấm vô cùng quan trọng, phải đúng và phải hợp thì mới “ngon cơm”.

Văn hóa ẩm thực 3 miền Việt Nam

Văn hóa ẩm thực là nét văn hóa tự nhiên hình thành trong cuộc sống. Nhất là đối với người Việt Nam, ẩm thực không chỉ là nét văn hóa về vật chất mà còn là văn hóa về tinh thần. Qua ẩm thực người ta có thể hiểu được nét văn hóa thể hiện phẩm giá con người, trình độ văn hóa của dân tộc với những đạo lý, phép tắc, phong tục trong cách ăn uống…

Bên cạnh những nét chung trong văn hóa ẩm thực thì mỗi một vùng miền lại có những nét đặc trưng ẩm thực riêng. Hãy cùng Vui Chung Cư tìm hiểu sự khác nhau trong văn hóa ẩm thực của 3 miền Việt Nam trong bài viết dưới đây nhé.

1. Ẩm thực miền Bắc

Trong văn hóa ẩm thực miền Bắc thường không có nhiều vị cay, béo, vị ngọt bằng các miền khu vực miền Trung, khu vực miền Bắc, các loại nước chấm chủ yếu sử dụng nước mắm loãng, mắm tôm.

Trong bữa ăn thường có nhiều món rau và các loại thủy sản nước ngọt dễ kiếm như tôm, cua, cá, trai, hến… Nhìn chung, do truyền thống xa xưa có nền nông nghiệp nghèo nàn, ẩm thực miền Bắc trước kia ít thịnh hành các món ăn với nguyên liệu chính là thịt, cá.

Nhiều người đánh giá cao ẩm thực Hà Nội một thời, cho rằng nó đại diện tiêu biểu nhất của tinh hoa ẩm thực miền Bắc Việt Nam với những món phở, bún thang, bún chả, các món quà như cốm Vòng, bánh cuốn Thanh Trì… Gia vị đặc sắc như tinh dầu cà cuống, rau húng Láng… Đặc biệt là du khách nước ngoài.

2. Ẩm thực miền Nam

Ẩm thực miền Nam, là nơi chịu ảnh hưởng nhiều nguồn văn hóa ẩm thực của nhiều nước trong khu vực, đặc biệt là người Hoa, Thái Lan… Có đặc điểm vị ngọt của đường có nhiều trong món ăn và hay sử dụng sữa dừa (nước cốt, nước dừa xay). Miền nam ngày nay nền ẩm thực này cũng sản sinh ra nhiều loại mắm khô (như mắm cá sặc, mắm bò hóc, mắm ba khía…).

 Đối với ẩm thực miền Nam, việc dùng nhiều đồ hải sản nước mặn và nước lợ hơn miền Bắc (các loại cá, tôm, cua, ốc biển…), và rất đặc biệt với những món ăn dân dã, đặc thù hiện nay có một số món ăn dân giã nhưng lại trở thành đặc sản: Chuột đồng khìa nước dừa, dơi quạ hấp chao, rắn hổ đất nấu cháo đậu xanh, đuông dừa, đuông đất hoặc đuông chà là, vọp chong, cá lóc nướng trui, vịt quay đất sét…

3. Ẩm thực miền Trung

Nói về ẩm thực và nét văn hóa miền Trung với tất cả tính chất đặc sắc của nó thể hiện qua hương vị riêng biệt, nhiều món ăn đặc biệt cay và mặn hơn đồ ăn miền Bắc, miền Nam, vị cũng đậm đà hơn, màu sắc được phối trộn phong phú, rực rỡ, thiên về màu đỏ và nâu sậm.

Các tỉnh thành miền Trung như Huế, Đà Nẵng, Bình Định, Phú Yên rất nổi tiếng với mắm tôm chua và các loại mắm ruốc. Đặc biệt, ẩm thực Huế do ảnh hưởng từ phong cách ẩm thực hoàng gia, cho nên rất cầu kỳ trong chế biến và trình bày.

Một mặt khác, do địa phương không có nhiều sản vật mà ẩm thực hoàng gia lại đòi hỏi số lượng lớn món, nên mỗi loại nguyên liệu đều được chế biến rất đa dạng với trong nhiều món khác nhau. Tạo nên sự đa dạng trong ẩm thực vùng miền.